[سوره یونس (10) : آیات 13 تا 14]
اشاره
وَ لَقَدْ أَهْلَکْنَا اَلْقُرُونَ مِنْ قَبْلِکُمْ لَمّٰا ظَلَمُوا وَ جٰاءَتْهُمْ رُسُلُهُمْ بِالْبَیِّنٰاتِ وَ مٰا کٰانُوا لِیُؤْمِنُوا کَذٰلِکَ نَجْزِی اَلْقَوْمَ اَلْمُجْرِمِینَ (13) ثُمَّ جَعَلْنٰاکُمْ خَلاٰئِفَ فِی اَلْأَرْضِ مِنْ بَعْدِهِمْ لِنَنْظُرَ کَیْفَ تَعْمَلُونَ (14)
ترجمه:
13-ما امتهای پیش از شما را، به هنگامی که ظلم کردند، هلاک کردیم، در حالی که پیامبرانشان با دلایل روشن به سراغ آنها آمدند ولی آنها ایمان نیاوردند، اینگونه گروه مجرمان را جزا می دهیم.
14-سپس شما را جانشینان آنها در روی زمین-پس از آنان-قرار دادیم تا بنگریم شما چگونه عمل می کنید.
تفسیر:
ستمگران پیشین و شما
در این آیات نیز اشاره به مجازاتهای افراد ستمگر و مجرم در این جهان می کند و با توجه دادن مسلمانان به تاریخ گذشته به آنها گوشزد می نماید که اگر راه آنان را بپویند به همان سرنوشت گرفتار خواهند شد.
در آیه نخست می گوید: “ما امتهای قبل از شما را هنگامی که دست به ستمگری زدند و با اینکه پیامبران با دلائل و معجزات روشن برای هدایت آنان آمدند هرگز به آنها ایمان نیاوردند، هلاک و نابود ساختیم” (وَ لَقَدْ أَهْلَکْنَا الْقُرُونَ مِنْ قَبْلِکُمْ لَمّٰا ظَلَمُوا وَ جٰاءَتْهُمْ رُسُلُهُمْ بِالْبَیِّنٰاتِ وَ مٰا کٰانُوا لِیُؤْمِنُوا) .
و در پایان آیه می افزاید“این برنامه مخصوص جمعیت خاصی نیست، اینچنین مجرمان را کیفر می دهیم” (کَذٰلِکَ نَجْزِی الْقَوْمَ الْمُجْرِمِینَ)
ص: 242
در آیه بعد مطلب را صریحتر بیان می کند و می گوید:
“سپس شما را جانشین آنها در زمین قرار دادیم تا ببینیم چگونه عمل می کنید” (ثُمَّ جَعَلْنٰاکُمْ خَلاٰئِفَ فِی الْأَرْضِ مِنْ بَعْدِهِمْ لِنَنْظُرَ کَیْفَ تَعْمَلُونَ) .
***
در اینجا به چند نکته باید توجه کرد:
1-قرون جمع“قرن”معمولا به معنی یک زمان طولانی استعمال می شود ولی همانگونه که علمای لغت گفته اند به معنی قوم و جمعیتی که در عصر واحدی زندگی می کنند نیز آمده است زیرا ماده اصلی آن به معنی اقتران و نزدیکی است-در آیه مورد بحث نیز به همین معنی یعنی گروه و اقوام“هم عصر”به کار رفته.
2-در آیات فوق علت نابودی اقوام گذشته ظلم و ستم ذکر شده است، این بخاطر آن است که واژه ظلم آن چنان مفهوم جامعی دارد که هر گونه گناه و فسادی را در بر می گیرد.
3-از جمله وَ مٰا کٰانُوا لِیُؤْمِنُوا (چنان نبود که ایمان بیاورند) استفاده می شود که خداوند تنها آن گروهی را به هلاکت کیفر می دهد که امیدی به ایمان آنها در آینده نیز نباشد، و به این ترتیب اقوامی که در آینده ممکن است ایمان بیاورند مشمول چنین کیفرهایی نمی شوند.
زیرا فرق بسیار است بین اینکه گفته شود ایمان نیاورند و یا گفته شود چنان نبود که ایمان بیاورند. (دقت کنید) 4-جمله لِنَنْظُرَ کَیْفَ تَعْمَلُونَ (ببینیم چگونه عمل می کنید) مسلما نه به معنی نگاه کردن با چشم است، و نه تفکر و نگاه قلبی، چون خداوند از هر دو پیراسته است، بلکه مفهوم آن حالتی شبیه انتظار است یعنی شما را به حال خود واگذارده ایم و منتظریم که چه خواهید کرد.
ص: 243