(110) سوره نصر این سوره در“مدینه”نازل شده و دارای 3 آیه است
اشاره
ص: 393
محتوی و فضیلت سوره“نصر”
این سوره در مدینه و بعد از هجرت نازل شده است، و در آن بشارت و نوید از پیروزی عظیمی می دهد که به دنبال آن مردم گروه گروه وارد دین خدا می شوند، و لذا به شکرانه این نعمت بزرگ پیغمبر اکرم ص را دعوت به “تسبیح”و“حمد”الهی و“استغفار”می کند.
گر چه در اسلام فتوحات زیادی رخ داد، ولی فتحی با مشخصات فوق جز “فتح مکه”نبود، به خصوص اینکه طبق بعضی از روایات اعراب معتقد بودند اگر پیامبر اسلام ص مکه را فتح کند و بر آن مسلط گردد این دلیل بر حقانیت او است، چرا که اگر بر حق نباشد خدا چنین اجازه ای را به او نمی دهد، همانگونه که به لشکر عظیم“ابرهه”اجازه نداد، به همین دلیل بعد از فتح مکه مشرکان عرب گروه گروه وارد اسلام شدند.
بعضی گفته اند: این سوره بعد از“صلح حدیبیه”در سال ششم هجرت، و دو سال قبل از“فتح مکه”نازل گردید.
اما اینکه بعضی احتمال داده اند بعد از فتح مکه در سال دهم هجرت در حجه الوداع نازل شده بسیار بعید است، چرا که تعبیرات سوره با این معنی سازگار نیست، زیرا خبر از یک حادثه مربوط به آینده می دهد، نه گذشته.
یکی از نامهای این سوره. سوره“تودیع”است (تودیع یعنی خدا حافظی) چرا که در آن خبر ضمنی از رحلت پیامبر ص است.
در حدیثی آمده است هنگامی که این سوره نازل شد و پیغمبر اکرم ص آن را بر یاران خود تلاوت کرد همگی خوشحال و خوشدل شدند، ولی عباس
ص: 394
عموی پیامبر ص که آن را شنید گریه کرد، پیغمبر ص فرمود: ای عمو چرا گریه می کنی؟ عرض کرد گمان می کنم خبر رحلت شما در این سوره داده شده ای رسول خدا!فرمود: مطلب همانگونه است که تو می گویی“ (1) .
(1)
در اینکه از کجای این سوره چنین مطلبی استفاده می شود در میان مفسران گفتگو است، زیرا در ظاهر آیات آن چیزی جز بشارت از فتح و پیروزی نیست، این مفهوم ظاهرا از اینجا استفاده شده که این سوره دلیل بر آن است که رسالت پیامبر ص به پایان رسیده، و آئین او کاملا تثبیت شده است، و معلوم است در چنین حالتی انتظار رحلت از سرای فانی به جهان باقی، کاملا قابل پیش بینی است.
در باره فضیلت تلاوت این سوره در حدیثی (از پیغمبر اکرم ص آمده است) :
من قرأها فکانما شهد مع رسول اللّٰه (ص) فتح مکه: “کسی که آن را تلاوت کند همانند این است که همراه پیغمبر ص در فتح مکه بوده است” (2) .
(2)
در حدیث دیگری از امام صادق ع می خوانیم: “کسی که سوره إِذٰا جٰاءَ نَصْرُ اللّٰهِ وَ الْفَتْحُ را در نماز نافله یا فریضه بخواند خداوند او را بر تمام دشمنانش پیروز می کند و در قیامت در حالی وارد محشر می شود که نامه ای با او است که سخن می گوید، خداوند آن را از درون قبرش همراه او بیرون فرستاده، و آن امان نامه ای است از آتش جهنم… (3) .
(3)
ص: 395
1- 1) “مجمع البیان”جلد 10 صفحه 554-این مضمون در روایات متعددی با الفاظ مختلفی ذکر شده است (المیزان جلد 20 صفحه 532) .
2- 2) “مجمع البیان”جلد 10 صفحه 553.
3- 3) همان مدرک.
ناگفته پیدا است اینهمه افتخار و فضیلت از آن کسی است که با خواندن این سوره در خط رسول اللّٰه قرار گیرد، و به آئین و سنت او عمل کند، نه تنها به لقلقه زبان قناعت نماید.
***
ص: 396