(67) سوره ملک این سوره در مکه نازل شده و دارای 30 آیه است
اشاره
ص: 309
ص: 310
محتوای سوره ملک
این سوره که سرآغاز جزء 29 قرآن مجید است از سوره هایی است که بنا بر مشهور، تمام آن در مکه نازل شده، همانگونه که غالب سوره های این جزء مکی است، بلکه به گفته بعضی از مفسران تمام سوره های این جزء مکی است (1) به عکس سوره های جزء قبل که مدنی بود، ولی چنان که خواهیم گفت:
(1)
سوره دهر (یا سوره انسان) از این قاعده مستثنی است و در مدینه نازل شده است.
سوره“ملک”که نام دیگرش سوره“منجیه” (نجاتبخش) و نام سومش “واقیه”یا“مانعه”است (زیرا تلاوت کننده خود را از عذاب الهی یا عذاب قبر نگاه می دارد) از سوره های بسیار پرفضیلت قرآن می باشد، و مسائل زیادی در آن مطرح شده که عمدتا بر سه محور دور می زند.
1-بحثهایی پیرامون“مبدأ”و صفات خداوند، و نظام شگفت انگیز خلقت مخصوصا آفرینش آسمانها و ستارگان، و آفرینش زمین و مواهب آن، و همچنین آفرینش پرندگان، و آبهای جاری و آفرینش گوش و چشم و ابزار شناخت.
2-بحثهایی پیرامون“معاد”و عذاب دوزخ، و گفتگوهای ماموران عذاب با دوزخیان، و مانند آن.
ص: 311
1- 1) “فی ظلال القرآن”جلد 8 صفحه 180.
3-انذار و تهدید کافران و ظالمان به انواع عذابهای دنیا و آخرت.
و به گفته بعضی از نظر محور اصلی تمام سوره را همان مالکیت و حاکمیت خدا تشکیل می دهد که در نخستین آیه آمده است (1) .
(1)
* فضیلت تلاوت سوره روایات زیادی در فضیلت این سوره از پیامبر ص و ائمه اهل بیت ع نقل شده است: از جمله در حدیثی از پیامبر ص می خوانیم: من قرأ سوره تبارک فکانما احیا لیله القدر!: “کسی که سوره”تبارک“را بخواند چنان است که گویی شب قدر را احیا داشته” 2. و در حدیث دیگری از همان حضرت آمده است: وددت ان تبارک الملک فی قلب کل مؤمن: “دوست می داشتم که سوره تبارک در قلب همه مؤمنان ثبت بود” 3. در حدیثی از امام محمد بن علی الباقر می خوانیم که فرمود: سوره الملک هی المانعه تمنع من عذاب القبر، و هی مکتوبه فی التوراه سوره الملک و من قرأها فی لیله فقد اکثر، و اطاب، و لم یکتب من الغافلین. .. “سوره ملک سوره”مانعه“است، یعنی از عذاب قبر ممانعت می کند، و در تورات به همین نام ثبت است، کسی که آن را در شبی بخواند بسیار خوانده، و خوب خوانده، و از غافلان محسوب نمی شود” 1. و احادیث در این زمینه بسیار است. البته اینهمه آثار عظیم مربوط به خواندن بدون فکر و عمل نیست، هدف خواندنی است آمیخته با الهام گرفتن برای عمل. *
ص: 312
1- 1) همان مدرک صفحه 184.
این سوره که سرآغاز جزء 29 قرآن مجید است از سوره هایی است که بنا بر مشهور، تمام آن در مکه نازل شده، همانگونه که غالب سوره های این جزء مکی است، بلکه به گفته بعضی از مفسران تمام سوره های این جزء مکی است (1) به عکس سوره های جزء قبل که مدنی بود، ولی چنان که خواهیم گفت:
(1)
سوره دهر (یا سوره انسان) از این قاعده مستثنی است و در مدینه نازل شده است.
سوره“ملک”که نام دیگرش سوره“منجیه” (نجاتبخش) و نام سومش “واقیه”یا“مانعه”است (زیرا تلاوت کننده خود را از عذاب الهی یا عذاب قبر نگاه می دارد) از سوره های بسیار پرفضیلت قرآن می باشد، و مسائل زیادی در آن مطرح شده که عمدتا بر سه محور دور می زند.
1-بحثهایی پیرامون“مبدأ”و صفات خداوند، و نظام شگفت انگیز خلقت مخصوصا آفرینش آسمانها و ستارگان، و آفرینش زمین و مواهب آن، و همچنین آفرینش پرندگان، و آبهای جاری و آفرینش گوش و چشم و ابزار شناخت.
2-بحثهایی پیرامون“معاد”و عذاب دوزخ، و گفتگوهای ماموران عذاب با دوزخیان، و مانند آن.
ص:
1- 1) همان مدرک.