(103) سوره و العصر این سوره در“مکه”نازل شده و دارای 3 آیه است
اشاره
ص: 289
محتوی و فضیلت سوره“و العصر”
معروف این است که این سوره در“مکه”نازل شده، هر چند بعضی احتمال “مدنی”بودن آن را نیز داده اند، مقاطع کوتاه آیات سوره، و لحن آن، نیز شاهد مکی بودن آن است.
به هر حال جامعیت این سوره به حدی است که به گفته بعضی از مفسران تمام علوم و مقاصد قرآن در این سوره خلاصه شده است، و به عبارت دیگر: این سوره در عین کوتاه بودن برنامه جامع و کاملی برای سعادت انسان تنظیم و ارائه نموده است.
نخست از سوگند پر معنی به“عصر”شروع می شود که تفسیر آن را به زودی خواهید دید، سپس سخن از زیانکار بودن همه انسانها که در طبیعت زندگی تدریجی نهفته است به میان می آورد، بعد فقط یک گروه را از این اصل کلی جدا می کند، آنها که دارای برنامه چهار ماده ای زیر هستند:
ایمان، عمل صالح، سفارش یکدیگر به حق، و سفارش یکدیگر به صبر و این چهار اصل، در واقع برنامه های اعتقادی و عملی و فردی و اجتماعی اسلام را در برمی گیرد.
در باره فضیلت تلاوت این سوره در حدیثی از امام صادق ع می خوانیم:
من قرأ“ وَ الْعَصْرِ “فی نوافله بعثه اللّٰه یوم القیامه مشرقا وجهه ضاحکا سنه قریره عینه حتی یدخل الجنه: “هر کس سوره”و العصر”را در نمازهای نافله بخواند خداوند او را در قیامت برمی انگیزد در حالی که صورتش نورانی، چهره اش خندان و چشمش (به نعمتهای الهی) روشن است، تا داخل بهشت
ص: 290
شود”! (1) و معلوم است که اینهمه افتخار و سرور و شادمانی از آن کسی است که این اصول چهارگانه را در زندگی خود پیاده کند، نه فقط به خواندن قناعت نماید.
(1)
ص: 291
1- 1) “تفسیر مجمع البیان”جلد 10 صفحه 545.