[سوره الصف (61) : آیه 14]
اشاره
یٰا أَیُّهَا اَلَّذِینَ آمَنُوا کُونُوا أَنْصٰارَ اَللّٰهِ کَمٰا قٰالَ عِیسَی اِبْنُ مَرْیَمَ لِلْحَوٰارِیِّینَ مَنْ أَنْصٰارِی إِلَی اَللّٰهِ قٰالَ اَلْحَوٰارِیُّونَ نَحْنُ أَنْصٰارُ اَللّٰهِ فَآمَنَتْ طٰائِفَهٌ مِنْ بَنِی إِسْرٰائِیلَ وَ کَفَرَتْ طٰائِفَهٌ فَأَیَّدْنَا اَلَّذِینَ آمَنُوا عَلیٰ عَدُوِّهِمْ فَأَصْبَحُوا ظٰاهِرِینَ (14)
ترجمه:
14-ای کسانی که ایمان آورده اید یاوران خدا باشید همانگونه که عیسی بن مریم به حواریون گفت: چه کسانی در راه خدا یاوران من هستند؟ حواریون گفتند: ما یاوران خدا هستیم، و در این هنگام گروهی از بنی اسرائیل ایمان آوردند و گروهی کافر شدند، ما کسانی را که ایمان آورده بودند در برابر دشمنانشان تایید کردیم و سرانجام بر آنها پیروز شدند.
تفسیر:
همچون حواریون باشید
در این آیه که آخرین آیه سوره صف می باشد باز تکیه و تاکید روی امر “جهاد”است که محور اصلی سوره را تشکیل می دهد، منتهی از طریقی دیگر این مساله را تعقیب می کند، و مطلبی مهمتر از عنوان بهشت و نعمتهای بهشتی
ص: 94
ارائه داده، می فرماید: “ای کسانی که ایمان آورده اید!یاوران خدا باشید” (یٰا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا کُونُوا أَنْصٰارَ اللّٰهِ) .
آری یاوران خدا، خدایی که تمام قدرتها از او سرچشمه می گیرد و به او بازمی گردد، خداوندی که قدرتش بی پایان و شکست ناپذیر است، و عجب اینکه در اینجا بندگان را به یاری خود طلبیده است، و این افتخاری است بی مانند، هر چند معنی و مفهومش همان یاری پیامبر و آئین او است ولی لطف و رحمت شگرفی در آن نهفته است.
سپس به یک نمونه تاریخی اشاره می کند تا بدانند این راه بدون رهرو نبوده و نیست، می افزاید: “همانگونه که عیسی بن مریم بر حواریین گفت:
چه کسانی یاوران من به سوی خدا هستند”؟! (کَمٰا قٰالَ عِیسَی ابْنُ مَرْیَمَ لِلْحَوٰارِیِّینَ مَنْ أَنْصٰارِی إِلَی اللّٰهِ) .
و“حواریون”در پاسخ با نهایت افتخار عرض کردند: ما یاوران خدا هستیم“ (قٰالَ الْحَوٰارِیُّونَ نَحْنُ أَنْصٰارُ اللّٰهِ) .
و در همین مسیر با دشمنان حق به مبارزه برخاستند”گروهی از بنی اسرائیل ایمان آوردند (و به حواریین پیوستند) و گروهی کافر شدند“ (فَآمَنَتْ طٰائِفَهٌ مِنْ بَنِی إِسْرٰائِیلَ وَ کَفَرَتْ طٰائِفَهٌ) .
اینجا بود که نصرت و یاری ما به کمک آنها شتافت”ما کسانی را که ایمان آورده بودند در برابر دشمنان تقویت کردیم، و سرانجام بر آنها غالب شدند“ (فَأَیَّدْنَا الَّذِینَ آمَنُوا عَلیٰ عَدُوِّهِمْ فَأَصْبَحُوا ظٰاهِرِینَ) .
شما نیز حواریون محمد ص هستید، و به این افتخار مفتخرید که یاوران اللّٰه می باشید، و همانگونه که حواریون بر دشمنان غلبه کردند شما نیز پیروز خواهید شد، و سربلندی و افتخار در این جهان و جهان دیگر از آن شما خواهد بود.
ص: 95
این موضوع منحصر به یاران و اصحاب رسول اللّٰه ص نبود و همیشه طرفداران حق که در یک درگیری مستمر در برابر اهل باطل قرار دارند از یاوران خدایند و سرانجام پیروزی نصیب آنها خواهد بود. رگ رگ است این آب شیرین و آب شور بر خلائق می رود تا نفخ صور! * نکته: حواریون کیانند؟ در قرآن مجید پنج بار از حواریون مسیح ع یاد شده که دو بار در همین سوره است، این تعبیر اشاره به دوازده نفر از یاران خاص حضرت مسیح ع است که نام آنها در انجیلهای کنونی (انجیل متی و لوقا باب 6) ذکر شده است. و به طوری که قبلا نیز اشاره کرده ایم، این واژه از ماده”حور“به معنی شستن و سفید کردن است، و چون آنها قلبی پاک و روحی باصفا داشتند و در شستشوی روح و جان خود و دیگران تلاش و کوشش می کردند، این واژه بر آنها اطلاق شده. در بعضی از روایات آمده است که حضرت مسیح ع هر یک از آنها را به عنوان نمایندگی خود به یکی از مناطق مختلف جهان فرستاد، آنها افرادی مخلص، ایثارگر و مجاهد و مبارز بودند، و سخت به مسیح ع عشق می ورزیدند. ولی در روایات مسیحیان آمده است که یکی از آنها بنام”یهودای اسخریوطی“ سرانجام به مسیح ع خیانت کرد و مطرود شد. در این زمینه توضیحات بیشتری ذیل آیه 52 سوره آل عمران داده شده ص: 96 است (1) . (1) در حدیثی آمده است که پیغمبر گرامی اسلام ص هنگامی که در عقبه با جمعی از اهل مدینه که برای بیعت آمده بودند روبرو شد فرمود: دوازده نفر از خودتان را انتخاب و به من معرفی کنید که اینها نماینده قوم خود باشند، همانگونه که حواریون نسبت به عیسی بن مریم بوده اند (2) و این نیز اهمیت مقام آن بزرگواران را نشان می دهد. (2) *خداوندا!ما را توفیق ده، که در این تجارت پرسود که برای اولیایت فراهم کرده ای، شرکت جوییم و از برکات عظیم آن بهره مند شویم.
پروردگارا!اختلاف و پراکندگی صفوف مسلمین جهان را در برابر دشمنان، متزلزل ساخته، آن چنان آگاهی و بیداری مرحمت فرما که همه مسلمین دنیا در صف واحدی چون”بنیان مرصوص“در برابر دشمنان خونخوار گرد آیند.
بارالها!آئین تو بی یار و یاور نمی ماند، این افتخار را نصیب ما کن که در زمره آن یار و یاوران باشیم.
آمین یا رب العالمین پایان سوره صف دهم رمضان المبارک 1406.
30\2\1365
ص: 97
1- 1) تفسیر نمونه جلد 2 صفحه 426.
2- 2) الدر المنثور جلد 6 صفحه 214.
ص: 98