(61) سوره صف این سوره در مدینه نازل شده و دارای 14 آیه است
اشاره
ص: 55
ص: 56
محتوای سوره صف
این سوره در حقیقت بر دو محور اساسی دور می زند: یکی برتری اسلام بر تمام آئینهای آسمانی، و تضمین بقاء و جاودانگی آن از سوی خداوند، و دیگر لزوم جهاد در طریق حفظ و پیشرفت این آئین.
اما در یک نظر تفصیلی می توان آن را به هفت بخش تقسیم کرد.
1-آغاز سوره که از تسبیح خداوند عزیز و حکیم شروع می شود و آمادگی پذیرش حقایق بعد را در قلوب ایجاد می کند.
2-دعوت به هماهنگی گفتار و کردار و پرهیز از سخنان بی عمل.
3-دعوت به جهاد با عزم راسخ و اتحاد کامل.
4-یادآوری از پیمان شکنی بنی اسرائیل و بشارت مسیح به ظهور اسلام.
5-تضمین پیروزی اسلام بر همه ادیان.
6-دعوت مؤثر به سوی جهاد و ذکر پاداشهای دنیوی و اخروی مجاهدان راه حق.
7-اشاره فشرده ای به زندگی حواریین مسیح و الهام از آنها.
ولی محور اصلی همانطور که گفتیم اسلام و جهاد است.
و انتخاب نام“صف”برای سوره به خاطر تعبیری است در آیه چهارم این سوره آمده است، گاهی نیز به عنوان سوره“عیسی”و یا سوره“حواریین” نامیده شده است.
مشهور و معروف این است که این سوره کلا در مدینه نازل شده، وجود آیات جهاد در این سوره نیز مؤید همین معنی است، زیرا می دانیم جهاد هرگز
ص: 57
در مکه تشریع نشده بود.
***
فضیلت تلاوت سوره صف
در حدیثی از پیغمبر گرامی اسلام ص می خوانیم: من قرأ سوره عیسی کان عیسی مصلیا علیه مستغفرا له ما دام فی الدنیا و هو یوم القیمه رفیقه: “هر کس سوره عیسی (سوره صف) را بخواند حضرت مسیح بر او درود می فرستد و تا در دنیا زنده است برای او استغفار می کند و در قیامت رفیق او است” 1. در حدیث دیگری از امام باقر ع می خوانیم: من قرأ سوره الصف و اد من قراءتها فی فرائضه و نوافله صفه اللّٰه مع ملائکته و انبیائه المرسلین “هر کس سوره صف را بخواند، و در نمازهای واجب و مستحبّ به آن ادامه دهد، خداوند او را در صف فرشتگان و پیامبران مرسل قرار می دهد” 2.
ص: 58