(38) سوره“ص” این سوره در مکه نازل شده و دارای 88 آیه است
اشاره
تاریخ شروع 23 رمضان 1404 برابر با 2\4\1363
ص: 201
ص: 202
محتوای سوره“ص”
این سوره در حقیقت مکملی برای سوره“صافات”است، و استخوان بندی مطالبش شباهت زیادی با استخوان بندی سوره“صافات”دارد، و از این نظر که سوره مکی است تمام ویژگیهای این سوره ها را در زمینه بحث از مبدء و معاد و رسالت پیامبر اسلام ص در بر دارد، و آن را با مطالب حساس دیگری آمیخته، و در مجموع معجونی شفابخش برای همه جویندگان راه حق فراهم ساخته است.
محتوای این سوره را در پنج بخش می توان خلاصه کرد:
بخش اول از مساله توحید و مبارزه با شرک و مساله نبوت پیامبر اسلام ص و سرسختی و لجاجت دشمنان مشرک در برابر این دو امر سخن می گوید.
بخش دوم گوشه هایی از تاریخ نه نفر از پیامبران خدا را منعکس ساخته، و بالخصوص از“داود”و“سلیمان”و“ایوب”بحث بیشتری دارد، مشکلات آنها را در زندگی و دعوت به سوی خدا منعکس می سازد تا درسی باشد آموزنده برای مؤمنان نخستین که در آن موقع تحت فشار شدیدی قرار داشتند.
بخش سوم سخن از سرنوشت کفار طاغی و یاغی در قیامت و تخاصم و جنگ و جدال آنها در دوزخ می گوید، و به مشرکان و افراد بی ایمان نشان می دهد که پایان کار آنها به کجا خواهد رسید.
چهارمین بخش سخن از آفرینش انسان و مقام والای او و سجده کردن فرشتگان برای آدم می گوید، و نشان می دهد که فاصله قوس صعودی و نزولی انسان تا چه حد عظیم است، تا این کوردلان بیخبر به ارزش وجودی خویش پی برند، و در برنامه های انحرافی خود تجدید نظر کنند و از زمره شیاطین بدر آیند.
ص: 203
پنجمین و آخرین بخش تهدیدی است برای همه دشمنان لجوج، و تسلی خاطری است برای پیامبر اسلام ص و بیان این واقعیت که او در دعوت خود هیچگونه اجر و مزدی از کسی نمی طلبد، و هیچ درد و رنجی برای کسی نمی خواهد.
* فضیلت تلاوت این سوره در فضیلت این سوره که به خاطر آغازش به نام سوره“ص”نامیده شده، در روایتی از پیامبر گرامی اسلام ص می خوانیم: من قرء سوره“ص”اعطی من الاجر بوزن کل جبل سخره اللّٰه لداود حسنات و عصمه اللّٰه ان یصر علی ذنب صغیرا او کبیرا: کسی که سوره“ص”را بخواند به اندازه هر کوهی که خدا مسخر داود فرموده بود“حسنه”به او می دهد، و از آلوده شدن و اصرار بر گناه صغیر و کبیر حفظ می کند“ 1. و در حدیث دیگری از امام باقر ع چنین آمده: من قرء سوره”ص“ فی لیله الجمعه اعطی من خیر الدنیا و الآخره ما لم یعط احد من الناس الا نبی مرسل او ملک مقرب، و ادخله اللّٰه الجنه و کل من احب من أهل بیته حتی خادمه الذی یخدمه: “کسی که سوره”ص”را در شب جمعه بخواند از خیر دنیا و آخرت آن قدر (از سوی خداوند) به او بخشیده می شود که به هیچکس داده نشده، جز پیامبران مرسل، و فرشتگان مقرب، و خدا او و تمام کسانی را که از خانواده اش مورد علاقه او هستند وارد بهشت می کند، حتی خدمتگزاری که به او خدمت می کرده“ 2. هر گاه محتوای این سوره را در کنار این پاداشها بچینیم، پیوند و ارتباط این اجر و پاداشها با آن تعلیمات روشن می شود، و بار دیگر تاکیدی است بر این حقیقت که منظور تلاوت خشک و بیروح نیست، بلکه تلاوتی است اندیشه بر انگیز، و تصمیم آفرین، اندیشه و تصمیمی که انگیزه عمل گردد، و محتوای سوره را در زندگی انسان پیاده کند. *
ص: 204
این سوره در حقیقت مکملی برای سوره”صافات“است، و استخوان بندی مطالبش شباهت زیادی با استخوان بندی سوره”صافات“دارد، و از این نظر که سوره مکی است تمام ویژگیهای این سوره ها را در زمینه بحث از مبدء و معاد و رسالت پیامبر اسلام ص در بر دارد، و آن را با مطالب حساس دیگری آمیخته، و در مجموع معجونی شفابخش برای همه جویندگان راه حق فراهم ساخته است.
محتوای این سوره را در پنج بخش می توان خلاصه کرد:
بخش اول از مساله توحید و مبارزه با شرک و مساله نبوت پیامبر اسلام ص و سرسختی و لجاجت دشمنان مشرک در برابر این دو امر سخن می گوید.
بخش دوم گوشه هایی از تاریخ نه نفر از پیامبران خدا را منعکس ساخته، و بالخصوص از”داود“و”سلیمان“و”ایوب“بحث بیشتری دارد، مشکلات آنها را در زندگی و دعوت به سوی خدا منعکس می سازد تا درسی باشد آموزنده برای مؤمنان نخستین که در آن موقع تحت فشار شدیدی قرار داشتند.
بخش سوم سخن از سرنوشت کفار طاغی و یاغی در قیامت و تخاصم و جنگ و جدال آنها در دوزخ می گوید، و به مشرکان و افراد بی ایمان نشان می دهد که پایان کار آنها به کجا خواهد رسید.
چهارمین بخش سخن از آفرینش انسان و مقام والای او و سجده کردن فرشتگان برای آدم می گوید، و نشان می دهد که فاصله قوس صعودی و نزولی انسان تا چه حد عظیم است، تا این کوردلان بیخبر به ارزش وجودی خویش پی برند، و در برنامه های انحرافی خود تجدید نظر کنند و از زمره شیاطین بدر آیند.
ص: