(62) سوره جمعه این سوره در مدینه نازل شده و 11 آیه است
اشاره
ص: 99
ص: 100
محتوای سوره جمعه
این سوره در حقیقت بر دو محور اصلی اساسی دور می زند: نخست توجه به توحید و صفات خدا و هدف از بعثت پیامبر اسلام ص و مساله معاد، و دیگری برنامه سازنده نماز جمعه و بعضی از خصوصیات این عبادت بزرگ.
ولی با نظر دیگر محتوای این سوره را در چند بخش می توان خلاصه کرد.
1-تسبیح عمومی موجودات.
2-هدف بعثت پیامبر اسلام ص از نظر بعد تعلیم و تربیت.
3-هشدار به مؤمنان که از اصول آئین حق منحرف نشوند آن گونه که یهود منحرف شدند.
4-اشاره ای به قانون عمومی مرگ که دریچه ای است به سوی عالم بقاء.
5-دستور مؤکد برای انجام فریضه نماز جمعه و تعطیل کسب و کار برای شرکت در آن.
* فضیلت تلاوت سوره جمعه در فضیلت تلاوت این سوره روایات بسیاری وارد شده، چه مستقلا و یا در ضمن نمازهای یومیه. در حدیثی از پیغمبر اکرم ص می خوانیم: و من قرء سوره الجمعه اعطی عشر حسنات بعدد من اتی الجمعه، و بعدد من لم یاتها فی امصار المسلمین: “هر کس سوره جمعه را بخواند خداوند به تعداد کسانی که در نماز جمعه شرکت می کنند و کسانی که شرکت نمی کنند در تمام بلاد مسلمین به او ده حسنه می بخشد” 1. در حدیث دیگری از امام صادق ع آمده است که بر هر مؤمنی از شیعیان ما لازم است در شب جمعه، سوره“جمعه”و“ سَبِّحِ اسْمَ رَبِّکَ الْأَعْلَی “را بخواند، و در ظهر جمعه، سوره جمعه و منافقین را، و هر گاه چنین کند گویی عمل رسول اللّٰه ص را انجام داده، و پاداش و ثوابش بر خدا بهشت است 2. مخصوصا تاکید زیادی روی این مطلب شده که سوره”جمعه”و“منافقین”را در نماز جمعه بخوانند و در بعضی از این روایات آمده که حتی الامکان آن را ترک نکنند 3و با این که عدول از سوره توحید و“ قُلْ یٰا أَیُّهَا الْکٰافِرُونَ “به سوره های دیگر در قرائت نماز جائز نیست این مساله در خصوص نماز جمعه استثنا شده است و عدول از آنها به سوره”جمعه”و“منافقین”جایز بلکه مستحبّ شمرده است. و اینها همه نشانه اهمیت فوق العاده این سوره قرآن مجید است. ص: 101 این سوره در حقیقت بر دو محور اصلی اساسی دور می زند: نخست توجه به توحید و صفات خدا و هدف از بعثت پیامبر اسلام ص و مساله معاد، و دیگری برنامه سازنده نماز جمعه و بعضی از خصوصیات این عبادت بزرگ. ولی با نظر دیگر محتوای این سوره را در چند بخش می توان خلاصه کرد. 1-تسبیح عمومی موجودات. 2-هدف بعثت پیامبر اسلام ص از نظر بعد تعلیم و تربیت. 3-هشدار به مؤمنان که از اصول آئین حق منحرف نشوند آن گونه که یهود منحرف شدند. 4-اشاره ای به قانون عمومی مرگ که دریچه ای است به سوی عالم بقاء. 5-دستور مؤکد برای انجام فریضه نماز جمعه و تعطیل کسب و کار برای شرکت در آن. *
فضیلت تلاوت سوره جمعه
در فضیلت تلاوت این سوره روایات بسیاری وارد شده، چه مستقلا و یا در ضمن نمازهای یومیه. در حدیثی از پیغمبر اکرم ص می خوانیم: و من قرء سوره الجمعه اعطی عشر حسنات بعدد من اتی الجمعه، و بعدد من لم یاتها فی امصار المسلمین: “هر کس سوره جمعه را بخواند خداوند به تعداد کسانی که در نماز جمعه شرکت می کنند و کسانی که شرکت نمی کنند در تمام بلاد مسلمین به او ده حسنه می بخشد” 1. در حدیث دیگری از امام صادق ع آمده است که بر هر مؤمنی از شیعیان ما لازم است در شب جمعه، سوره“جمعه”و“ سَبِّحِ اسْمَ رَبِّکَ الْأَعْلَی “را بخواند، و در ظهر جمعه، سوره جمعه و منافقین را، و هر گاه چنین کند گویی عمل رسول اللّٰه ص را انجام داده، و پاداش و ثوابش بر خدا بهشت است 2. مخصوصا تاکید زیادی روی این مطلب شده که سوره”جمعه”و“منافقین”را در نماز جمعه بخوانند و در بعضی از این روایات آمده که حتی الامکان آن را ترک نکنند 3و با این که عدول از سوره توحید و“ قُلْ یٰا أَیُّهَا الْکٰافِرُونَ “به سوره های دیگر در قرائت نماز جائز نیست این مساله در خصوص نماز جمعه استثنا شده است و عدول از آنها به سوره”جمعه”و“منافقین”جایز بلکه مستحبّ شمرده است. و اینها همه نشانه اهمیت فوق العاده این سوره قرآن مجید است.
ص: