(45) سوره جاثیه این سوره در مکه نازل شده، و دارای 37 آیه است
اشاره
ص: 221
ص: 222
محتوای سوره جاثیه
این سوره که ششمین سوره از سوره های“حوامیم”است از سوره های مکی است، و زمانی نازل شد که درگیری شدیدی میان“مسلمانان”و“مشرکان”بر فضای اجتماعی مکه حاکم بود، و به همین دلیل بیشتر روی مسائل مربوط به توحید، و مبارزه با شرک، و تهدید ظالمان به دادگاه قیامت، و توجه به مساله ثبت اعمال، و همچنین توجه به سرنوشت اقوام سرکش پیشین می پردازد، و می توان محتوای این سوره را در هفت بخش خلاصه کرد:
1-عظمت قرآن مجید و اهمیت آن.
2-بیان گوشه ای از دلائل توحید در برابر مشرکان.
3-ذکر پاره ای از ادعاهای طبیعی مسلکان و پاسخ قاطع به آن.
4-اشاره کوتاهی به سرنوشت بعضی از اقوام پیشین همچون بنی اسرائیل به عنوان گواهی بر مباحث این سوره.
5-تهدید شدید نسبت به گمراهانی که اصرار و پافشاری بر عقائد انحرافی خود دارند.
6-دعوت به عفو و گذشت در عین قاطعیت و عدم انحراف از مسیر حق.
7-اشارات گویایی به حوادث تکان دهنده قیامت، مخصوصا نامه اعمال که تمامی کارهای انسان را بی کم و کاست در برمی گیرد.
این سوره با اوصاف و نامهای بزرگ خداوند همچون“عزیز”و“حکیم” آغاز می شود و با آن نیز ختم می گردد، نام این سوره“جاثیه”است به تناسب آیه 28 این سوره (جاثیه یعنی کسی که به زانو در آمده) و اشاره به وضع بسیاری
ص: 223
از مردم در صحنه قیامت در دادگاه عدل الهی است.
مرحوم“طبرسی”در“مجمع البیان”نام دیگری نیز برای این سوره نقل کرده که چندان مشهور نیست و آن“شریعت”است به تناسب آیه 18 این سوره.
***
فضیلت تلاوت سوره جاثیه
در حدیثی از پیامبر ص می خوانیم: من قرأ حامیم الجاثیه ستر اللّٰه عورته و سکن روعته عند الحساب: “کسی که سوره جاثیه را بخواند (و البته در آن اندیشه کند و در زندگی خود به کار بندد) خداوند عیوب او را روز قیامت می پوشاند، و ترس و وحشت او را به آرامش مبدل می سازد” 1. در حدیث دیگری از امام صادق ع می خوانیم: من قرأ سوره الجاثیه کان ثوابها ان لا یری النار ابدا، و لا یسمع زفیر جهنم و لا شهیقها، و هو مع محمد (ص) : “هر کس سوره جاثیه را (با فکر و اندیشه ای که مقدمه عمل باشد) تلاوت کند ثوابش این است که هرگز آتش دوزخ را نبیند و صدای ناله جهنم را نمی شنود و همنشین محمد ص خواهد بود” 2.
ص: 224