My DokuWiki

(2) سوره البقره این سوره در“مدینه”نازل شده، و (286) آیه است

اشاره

ص: 57

محتوای سوره بقره

این سوره که طولانی ترین سوره های قرآن مجید است مسلما یک جا نازل نشده، بلکه در فواصل مختلف، و به مناسبتهای نیازهای گوناگون جامعه اسلامی، در مدینه نازل گردیده است.

ولی با این حال جامعیت آن از نظر اصول اعتقادی اسلام و بسیاری از مسائل عملی (عبادی، اجتماعی، سیاسی و اقتصادی) قابل انکار نیست.

چه اینکه در این سوره:

1-بحثهایی پیرامون توحید و شناسایی خدا مخصوصا از طریق مطالعه اسرار آفرینش آمده است.

2-بحثهایی در زمینه معاد و زندگی پس از مرگ، مخصوصا مثالهای حسی آن مانند داستان ابراهیم و زنده شدن مرغها و داستان عزیز.

3-بحثهایی در زمینه اعجاز قرآن و اهمیت این کتاب آسمانی.

4-بحثهایی بسیار مفصل و طولانی درباره یهود و منافقان و موضع گیریهای خاص آنها در برابر اسلام و قرآن، و انواع کارشکنیهای آنان در این رابطه.

5-بحثهایی در زمینه تاریخ پیامبران بزرگ مخصوصا ابراهیم ع و موسی ع.

6-بحثهایی در زمینه احکام مختلف اسلامی از جمله نماز، روزه، جهاد در راه خدا، حج و تغییر قبله، ازدواج و طلاق، احکام تجارت و دین، و قسمت مهمی از احکام ربا و مخصوصا بحثهای فراوانی در زمینه انفاق در راه خدا، و همچنین مساله قصاص و تحریم قسمتی از گوشتهای حرام و قمار و شراب و بخشی از احکام وصیت و مانند آن.

ص: 58

و اما نامگذاری این سوره به“البقره”به خاطر داستانی است در مورد گاو بنی اسرائیل که شرح آن در آیات 67 تا 73 به خواست خدا خواهد آمد.

***

فضیلت این سوره

در فضیلت این سوره روایات پر اهمیتی در منابع اسلامی نقل شده است: از جمله مرحوم“طبرسی”در“مجمع البیان”از پیامبر اکرم ص چنین نقل می کند که پرسیدند: ای سوره القرآن افضل؟ قال: البقره، قیل ای آیه البقره افضل؟ قال آیه الکرسی: “کدامیک از سوره های قرآن از همه برتر است؟ فرمود: سوره بقره، عرض کردند کدام آیه از آیات سوره بقره افضل است؟ فرمود: آیه الکرسی” 1. افضلیت این سوره ظاهرا به خاطر جامعیت آنست، و افضل بودن آیه الکرسی به خاطر محتوای توحیدی خاص آن می باشد که به خواست خدا در تفسیر آن خواهد آمد. و این منافات ندارد که بعضی از سوره های دیگر قرآن از جهات دیگری برتری داشته باشند، چرا که از دیدگاههای مختلف به آنها نظر شده است. و نیز از امام“علی بن الحسین ع”از پیامبر اکرم ص چنین نقل شده است که فرمود: کسی که چهار آیه از آغاز سوره بقره و آیه الکرسی و دو آیه بعد از آن و سه آیه از آخر آن را بخواند هرگز در جان و مال خود ناخوش آیندی نخواهد دید، و شیطان به او نزدیک نمی شود، و قرآن را فراموش نخواهد کرد“ 2. در اینجا لازم می دانیم که این حقیقت مهم را تکرار کنیم، که ثوابها و فضیلتها و پاداشهای مهمی که برای تلاوت قرآن یا سوره ها و آیات خاصی نقل شده هرگز مفهومش این نیست که انسان آنها را به صورت اوراد بخواند و تنها به گردش زبان قناعت کند. بلکه خواندن قرآن برای فهمیدن، و فهمیدن برای اندیشیدن، و اندیشیدن برای عمل است. اتفاقا هر فضیلتی درباره سوره ای یا آیه ای ذکر شده تناسب بسیار زیادی با محتوای آن سوره یا آیه دارد. مثلا در فضیلت سوره”نور“چنین می خوانیم که هر کس بر آن مداومت کند خداوند او و فرزندانش را از آلودگی به”زنا“حفظ می کند. این به خاطر آنست که محتوای سوره نور دستورات مهمی در زمینه مبارزه با انحرافات جنسی دارد: دستور به تسریع ازدواج افراد مجرد، دستور به حجاب، دستور به ترک چشم چرانی و نگاههای هوس آلود، دستور به ترک شایعه پراکنی و نسبتهای ناروا، و بالاخره دستور به اجرای حد شرعی درباره زنان و مردان زنا کار. بدیهی است اگر محتوای این سوره در جامعه یا خانواده ای پیاده شود آلودگی به زنا نخواهد بود. همچنین آیاتی از سوره بقره که در بالا اشاره شد و اتفاقا همه در زمینه توحید و ایمان به غیب، و خداشناسی و پرهیز از وسوسه های شیطانی است، اگر کسی بخواند و محتوای آن را در عمق جانش پیاده کند، مسلما آن فضائل را خواهد داشت. درست است که خواندن قرآن به هر حال ثواب دارد، ولی ثواب اصلی و اساس و آثار سازنده هنگامی خواهد بود که مقدمه ای برای اندیشه و عمل باشد.

ص: 59

این سوره که طولانی ترین سوره های قرآن مجید است مسلما یک جا نازل نشده، بلکه در فواصل مختلف، و به مناسبتهای نیازهای گوناگون جامعه اسلامی، در مدینه نازل گردیده است.

ولی با این حال جامعیت آن از نظر اصول اعتقادی اسلام و بسیاری از مسائل عملی (عبادی، اجتماعی، سیاسی و اقتصادی) قابل انکار نیست.

چه اینکه در این سوره:

1-بحثهایی پیرامون توحید و شناسایی خدا مخصوصا از طریق مطالعه اسرار آفرینش آمده است.

2-بحثهایی در زمینه معاد و زندگی پس از مرگ، مخصوصا مثالهای حسی آن مانند داستان ابراهیم و زنده شدن مرغها و داستان عزیز.

6-بحثهایی در زمینه احکام مختلف اسلامی از جمله نماز، روزه، جهاد در راه خدا، حج و تغییر قبله، ازدواج و طلاق، احکام تجارت و دین، و قسمت مهمی از احکام ربا و مخصوصا بحثهای فراوانی در زمینه انفاق در راه خدا، و همچنین مساله قصاص و تحریم قسمتی از گوشتهای حرام و قمار و شراب و بخشی از احکام وصیت و مانند آن.

ص: 3-بحثهایی در زمینه اعجاز قرآن و اهمیت این کتاب آسمانی.

4-بحثهایی بسیار مفصل و طولانی درباره یهود و منافقان و موضع گیریهای خاص آنها در برابر اسلام و قرآن، و انواع کارشکنیهای آنان در این رابطه.

5-بحثهایی در زمینه تاریخ پیامبران بزرگ مخصوصا ابراهیم ع و موسی ع.

1. آیات 1 تا 2
2. آیات 3 تا 5
3. آیات 6 تا 7
4. آیات 8 تا 16
5. آیات 17 تا 20
6. آیات 21 تا 22
7. آیات 23 تا 24
8. آیه 25
9. آیه 26
10. آیه 27
11. آیات 28 تا 29
12. آیات 30 تا 33
13. آیات 34 تا 36
14. آیات 37 تا 39
15. آیه 40
16. آیات 41 تا 43
17. آیات 44 تا 46
18. آیات 47 تا 48
19. آیه 49
20. آیه 50
21. آیات 51 تا 54
22. آیات 55 تا 56
23. آیه 57
24. آیات 58 تا 59
25. آیه 60
26. آیه 61
27. آیه 62
28. آیات 63 تا 64
29. آیات 65 تا 66
30. آیات 67 تا 74
31. آیات 75 تا 77
32. آیات 78 تا 79
33. آیات 80 تا 82
34. آیات 83 تا 86
35. آیات 87 تا 88
36. آیات 89 تا 90
37. آیات 91 تا 93
38. آیات 94 تا 96
39. آیات 97 تا 98
40. آیات 99 تا 101
41. آیات 102 تا 103
42. آیات 104 تا 105
43. آیات 106 تا 107
44. آیه 108
45. آیات 109 تا 110
46. آیات 111 تا 112
47. آیه 113
48. آیه 114
49. آیه 115
50. آیات 116 تا 117
51. آیات 118 تا 119
52. آیات 120 تا 121
53. آیات 122 تا 123
54. آیه 124
55. آیه 125
56. آیه 126
57. آیات 127 تا 129
58. آیات 130 تا 132
59. آیات 133 تا 134
60. آیات 135 تا 137
61. آیات 138 تا 141
62. آیه 142
63. آیه 143
64. آیه 144
65. آیه 145
66. آیات 146 تا 147
67. آیه 148
68. آیات 149 تا 150
69. آیات 151 تا 152
70. آیات 153 تا 154
71. آیات 155 تا 157
72. آیه 158
73. آیات 159 تا 160
74. آیات 161 تا 163
75. آیه 164
76. آیات 165 تا 167
77. آیات 168 تا 169
78. آیات 170 تا 171
79. آیات 172 تا 173
80. آیات 174 تا 176
81. آیه 177
82. آیات 178 تا 179
83. آیات 180 تا 182
84. آیات 183 تا 185
85. آیه 186
86. آیه 187
87. آیه 188
88. آیه 189
89. آیات 190 تا 193
90. آیه 194
91. آیه 195
92. آیه 196
93. آیات 197 تا 199
94. آیات 200 تا 202
95. آیه 203
96. آیات 204 تا 206
97. آیه 207
98. آیات 208 تا 209
99. آیه 210
100. آیه 211
101. آیه 212
102. آیه 213
103. آیه 214
104. آیه 215
105. آیه 216
106. آیات 217 تا 218
107. آیات 219 تا 220
108. آیه 221
109. آیات 222 تا 223
110. آیات 224 تا 225
111. آیات 226 تا 227
112. آیه 228
113. آیه 229
114. آیه 230
115. آیه 231
116. آیه 232
117. آیه 233
118. آیات 234 تا 235
119. آیات 236 تا 237
120. آیات 238 تا 239
121. آیات 240 تا 242
122. آیه 243
123. آیات 244 تا 245
124. آیات 246 تا 252
125. آیه 253
126. آیه 254
127. آیه 255
128. آیه 256
129. آیه 257
130. آیه 258
131. آیه 259
132. آیه 260
133. آیه 261
134. آیه 262
135. آیه 263
136. آیات 264 تا 265
137. آیه 266
138. آیه 267
139. آیه 268
140. آیه 269
141. آیات 270 تا 271
142. آیه 272
143. آیه 273
144. آیه 274
145. آیات 275 تا 277
146. آیات 278 تا 281
147. آیه 282
148. آیه 283
149. آیه 284
150. آیه 285
151. آیه 286