[سوره الأنبیاء (21) : آیات 85 تا 86]
اشاره
وَ إِسْمٰاعِیلَ وَ إِدْرِیسَ وَ ذَا اَلْکِفْلِ کُلٌّ مِنَ اَلصّٰابِرِینَ (85) وَ أَدْخَلْنٰاهُمْ فِی رَحْمَتِنٰا إِنَّهُمْ مِنَ اَلصّٰالِحِینَ (86)
ترجمه:
85-و اسماعیل و ادریس و ذا الکفل را (به یاد آور) که همه از صابران بودند.
86-و ما آنها را در رحمت خود داخل کردیم چرا که آنها از صالحان بودند.
تفسیر:
اشاره
اسماعیل و ادریس و ذا الکفل
به دنبال سرگذشت آموزنده“ایوب”و صبر و شکیباییش در برابر طوفان حوادث در این آیات مورد بحث اشاره به مقام شکیبایی سه نفر دیگر از پیامبران الهی کرده می گوید: “اسماعیل”و“ادریس”و“ذا الکفل”را به یاد آور که همه آنها از صابران و شکیبایان بودند“ (وَ إِسْمٰاعِیلَ وَ إِدْرِیسَ وَ ذَا الْکِفْلِ کُلٌّ مِنَ الصّٰابِرِینَ) .
هر یک از آنها در طول عمر خود در برابر دشمنان و یا مشکلات طاقت فرسای زندگی صبر و مقاومت به خرج دادند و هرگز در برابر این حوادث زانو نزدند و هر یک الگویی بودند از استقامت و پایمردی.
* سپس بزرگترین موهبت الهی را در برابر این صبر و استقامت برای آنان چنین بیان می کند”ما آنها را در رحمت خود داخل کردیم، چرا که آنها از صالحان بودند“ (وَ أَدْخَلْنٰاهُمْ فِی رَحْمَتِنٰا إِنَّهُمْ مِنَ الصّٰالِحِینَ) . جالب اینکه نمی گوید ما رحمت خود را به آنها بخشیدیم، بلکه می گوید: آنان را در رحمت خود داخل کردیم، گویی با تمام جسم و جانشان غرق رحمت ص: 482 الهی شدند همانگونه که قبلا غرق دریای مشکلات شده بودند. *
ادریس و ذا الکفل
“ادریس”پیامبر بزرگ الهی-چنان که سابقا هم گفته ایم-طبق نقل بسیاری از مفسران جد پدر نوح بوده است، نام او در تورات، “اخنوخ”و در عربی، ادریس است که بعضی آن را از ماده”درس“می دانند، زیرا او نخستین کسی بود که بوسیله قلم، نویسندگی کرد، او علاوه بر مقام نبوت، به علم نجوم و حساب و هیئت، احاطه داشت، و می گویند نخستین کسی است که طرز دوختن لباس را به انسانها آموخت.
اما”ذا الکفل“مشهور این است که از پیامبران بوده است (1) هر چند بعضی معتقدند که او یکی از صالحان بود، ظاهر آیات قرآن که او را در ردیف پیامبران بزرگ می شمرد نیز این است که او از انبیاء است و بیشتر به نظر می رسد که او از پیامبران بنی اسرائیل بوده است (2) .
(1)
(2)
در علت نامگذاری او به این نام با توجه به اینکه”کفل“ (بر وزن فکر) هم به معنی نصیب و هم به معنی کفالت و عهده داری آمده است، احتمالات متعددی داده اند، بعضی گفته اند چون خداوند نصیب وافری از ثواب و رحمتش در برابر اعمال و عبادات فراوانی که انجام می داد به او مرحمت فرمود ذا الکفل نامیده شد (یعنی صاحب بهره وافی) و بعضی گفته اند چون تعهد کرده بود شبها را به عبادت برخیزد و روزها روزه بدارد، و هنگام قضاوت هرگز خشم نگیرد و تا آخر به وعده خود وفا کرد، “ذا الکفل”نامیده شد.
ص: 483
1- 1) تفسیر کبیر فخر رازی ذیل آیه مورد بحث.
2- 2) تفسیر فی ظلال جلد 5 صفحه 556.
بعضی نیز معتقدند که ذا الکفل لقب”الیاس“است، همانگونه که”اسرائیل“ لقب”یعقوب“، و”مسیح“لقب”عیسی“، و”ذا النون“لقب”یونس“ می باشد (1) .
(1)