[سوره الأعراف (7) : آیات 196 تا 198]
اشاره
إِنَّ وَلِیِّیَ اَللّٰهُ اَلَّذِی نَزَّلَ اَلْکِتٰابَ وَ هُوَ یَتَوَلَّی اَلصّٰالِحِینَ (196) وَ اَلَّذِینَ تَدْعُونَ مِنْ دُونِهِ لاٰ یَسْتَطِیعُونَ نَصْرَکُمْ وَ لاٰ أَنْفُسَهُمْ یَنْصُرُونَ (197) وَ إِنْ تَدْعُوهُمْ إِلَی اَلْهُدیٰ لاٰ یَسْمَعُوا وَ تَرٰاهُمْ یَنْظُرُونَ إِلَیْکَ وَ هُمْ لاٰ یُبْصِرُونَ (198)
ترجمه:
196- (اما) ولی و سرپرست من خدایی است که این کتاب را نازل کرده است و او سرپرست همه صالحان است.
197-و کسانی را که شما جز او می خوانید نمی توانند یاریتان کنند و نه (حتی) خودشان را یاری دهند.
198-و اگر از آنها هدایت بخواهید سخنانتان را نمی شنوند و آنها را می بینی (که با چشمهای مصنوعیشان) به تو نگاه می کنند اما در حقیقت نمی بینند!.
تفسیر:
معبودهای بی ارزش:
در تعقیب آیه گذشته که به مشرکان می گفت شما و بتهایتان نمی توانید کوچکترین زیانی به من برسانید، در نخستین آیه مورد بحث به دلیل آن اشاره
ص: 59
کرده، می گوید: “ولی و سرپرست و تکیه گاه من خدایی است که این کتاب آسمانی را بر من نازل کرده است” (إِنَّ وَلِیِّیَ اللّٰهُ الَّذِی نَزَّلَ الْکِتٰابَ) .
نه تنها من، “او همه صالحان و شایستگان را حمایت و سرپرستی می کند و مشمول لطف و عنایتش قرار می دهد” (وَ هُوَ یَتَوَلَّی الصّٰالِحِینَ) . *سپس بار دیگر به تاکید روی دلائل بطلان بت پرستی پرداخته می گوید: “معبودهایی را که غیر از خدا می خوانید کاری از آنها ساخته نیست، نمی توانند شما را یاری کنند و نه خودشان را” (وَ الَّذِینَ تَدْعُونَ مِنْ دُونِهِ لاٰ یَسْتَطِیعُونَ نَصْرَکُمْ وَ لاٰ أَنْفُسَهُمْ یَنْصُرُونَ) . *و از این بالاتر“اگر از آنها هدایت خویشتن را در مشکلات بخواهید، آنها حتی حرف شما را نمی شنوند”! (وَ إِنْ تَدْعُوهُمْ إِلَی الْهُدیٰ لاٰ یَسْمَعُوا) و حتی با چشمهای مصنوعیشان که دارند، “گویا به تو نگاه می کنند، ولی در حقیقت نمی بینند” (وَ تَرٰاهُمْ یَنْظُرُونَ إِلَیْکَ وَ هُمْ لاٰ یُبْصِرُونَ) .
چنان که سابقا هم اشاره کردیم آیه اخیر ممکن است اشاره به“بتها”یا “بت پرستان”باشد، در صورت اول مفهومش همانست که گفته شد، و در صورت دوم تفسیرش چنین است: اگر شما مسلمانها این بت پرستان و مشرکان لجوج را به راه صحیح توحید دعوت نمائید از شما نمی پذیرند آنها با چشمهای خود به سوی تو می نگرند و نشانه های صدق و درستی را در تو مشاهده می کنند، اما واقعیتها را نمی بینند“.
مضمون دو آیه اخیر در آیات گذشته نیز آمده بود، و این تکرار به خاطر تاکید هر چه بیشتر روی مساله مبارزه با بت پرستی و ریشه کن کردن نفوذ آن در روح و فکر مشرکان از طریق تلقین مکرر است.
ص: 60