[سوره المائده (5) : آیه 19]

اشاره

یٰا أَهْلَ اَلْکِتٰابِ قَدْ جٰاءَکُمْ رَسُولُنٰا یُبَیِّنُ لَکُمْ عَلیٰ فَتْرَهٍ مِنَ اَلرُّسُلِ أَنْ تَقُولُوا مٰا جٰاءَنٰا مِنْ بَشِیرٍ وَ لاٰ نَذِیرٍ فَقَدْ جٰاءَکُمْ بَشِیرٌ وَ نَذِیرٌ وَ اَللّٰهُ عَلیٰ کُلِّ شَیْءٍ قَدِیرٌ (19)

ترجمه:

19-ای اهل کتاب!رسول ما به سوی شما آمد در حالی که بدنبال“فترت”میان پیامبران، حقایق را برای شما بیان می کند مبادا (روز قیامت بگوئید نه بشارت دهنده ای به سوی ما آمد، و نه بیم دهنده ای، (هم اکنون پیامبر) بشارت دهنده و بیم دهنده به سوی شما آمد و خداوند بر همه چیز توانا است.

تفسیر:

اشاره

باز در این آیه روی سخن به اهل کتاب است: “ای اهل کتاب و ای یهود و نصاری پیامبر ما بسوی شما آمد و در عصری که میان پیامبران الهی فترت و فاصله ای واقع شده بود حقایق را برای شما بیان کرد، مبادا بگوئید از طرف خدا بشارت دهنده و بیم دهنده بسوی ما نیامد”.

(یٰا أَهْلَ الْکِتٰابِ قَدْ جٰاءَکُمْ رَسُولُنٰا یُبَیِّنُ لَکُمْ عَلیٰ فَتْرَهٍ مِنَ الرُّسُلِ أَنْ تَقُولُوا مٰا جٰاءَنٰا مِنْ بَشِیرٍ وَ لاٰ نَذِیرٍ) .

آری“بشیر”و“نذیر”یعنی پیامبر اسلام ص که افراد با ایمان و نیکوکار را به رحمت و پاداش الهی بشارت داده و افراد بی ایمان و گنهکار و آلوده را از کیفرهای الهی بیم میدهد بسوی شما آمد (فَقَدْ جٰاءَکُمْ بَشِیرٌ وَ نَذِیرٌ) .

ص: 331

“فترت”در اصل بمعنی سکون و آرامش است و به فاصله میان دو جنبش و حرکت یا دو کوشش و نهضت و انقلاب نیز گفته میشود.

و از آنجا که در فاصله میان“موسی” ع و“مسیح” ع پیامبران و رسولانی وجود داشتند، اما در میان حضرت مسیح و پیغمبر اسلام ص به این شکل نبود، قرآن این دوران را دوران“فترت رسل”نامیده است، و میدانیم که در میان دوران مسیح و بعثت پیامبر ص حدود ششصد سال فاصله بود (1) .

(1)

ولی طبق آنچه در قرآن به آن اشاره شده (در سوره یس آیه 14) و طبق آنچه مفسران اسلامی گفته اند حد اقل در میان این دو پیامبر، سه نفر از رسولان آمده اند و بعضی عدد آنها را چهار نفر میدانند، اما در هر حال میان وفات آن رسولان و پیامبر اسلام ص فاصله ای وجود داشت و بهمین دلیل در قرآن از آن به عنوان دوران“فترت”یاد شده است.

سؤال:

در اینجا ممکن است گفته شود، طبق عقیده ما، جامعه انسانیت لحظه ای از نماینده خدا و فرستادگان او خالی نخواهد شد چگونه ممکن است چنین فترتی وجود داشته باشد؟

پاسخ:

باید توجه داشت که قرآن میگوید علی فتره الرسل یعنی رسولانی در این

ص: 332

1- 1) بعضی فاصله میان این دو پیامبر بزرگ را کمتر از ششصد سال و بعضی بیشتر از ششصد سال و بنا به گفته بعضی فاصله میان ولادت مسیح ع و هجرت پیامبر اسلام ص به سال رومی ششصد و بیست و یک سال و صد و نود و پنج روز است (تفسیر ابو الفتوح رازی جلد 4 پاورقی صفحه 154. نوشته مرحوم شعرانی) .

دوران نبودند اما هیچ مانعی ندارد که اوصیای آنها وجود داشته باشند.

به تعبیر بهتر“رسولان”، آنهایی بودند که دست به تبلیغات وسیع و دامنه داری میزدند، مردم را بشارت و انذار میدادند، سکوت و خاموشی اجتماعات را در هم می شکستند، و صدای خود را به گوش همگان میرساندند، ولی اوصیای آنها همگی چنین ماموریتی را نداشتند و حتی گاهی ممکن است آنها بخاطر یک سلسله عوامل اجتماعی در میان مردم بطور پنهان زندگی داشته باشند.

علی ع در یکی از بیاناتش در نهج البلاغه میفرماید:

اللهم بلی لا تخلو الارض من قائم للّٰه بحجه اما ظاهرا مشهورا او خائفا مغمورا لئلا تبطل حجج اللّٰه و بیناته یحفظ اللّٰه بهم حججه و بیناته حتی یودعوها نظرائهم و یزرعوها فی قلوب اشباههم.

“آری روی زمین هرگز از کسی که قیام به حجت الهی کند خالی نخواهد ماند خواه آشکار و مشهور باشد یا پنهان و ناشناخته، برای اینکه احکام و دستورات و دلائل و نشانه های خداوند از میان نرود (و آنها را از تحریف و دستبرد مصون دارند) … خداوند بوسیله آنها دلائل و نشانه های خود را حفظ می کند تا به افرادی همانند خود بسپارند و بذر آن را در دلهای کسانی شبیه خود بیفشانند… (1)

(1)

روشن است هنگامی که رسولان انقلابی و مبلغان موج افکن در میان جامعه نباشند تدریجا خرافات و وسوسه های شیطانی و تحریفها و بی خبری از تعلیمات الهی گسترش مییابد، اینجا است که ممکن است جمعی وضع موجود را عذر و بهانه ای برای فرار از زیر بار مسئولیتها بپندارند، در این موقع خداوند بوسیله مردان آسمانی این عذر و بهانه ها را قطع مینماید.

و در پایان آیه میفرماید: “خداوند بر هر چیز توانا است” (وَ اللّٰهُ عَلیٰ کُلِّ شَیْءٍ قَدِیرٌ) .

یعنی مبعوث ساختن پیامبران و برانگیختن جانشینان آنها برای نشر دعوت حق در برابر قدرت او ساده و آسان است.

ص: 333

1- 1) نهج البلاغه کلمات قصار کلمه 147.