(68) سوره قلم این سوره در مکه نازل شده و دارای 52 آیه است

اشاره

ص: 363

ص: 364

محتوای سوره قلم

گرچه بعضی از مفسران در"مکی"بودن تمام سوره تردید کرده اند، یا معتقدند قسمتی از آن در"مدینه"، و قسمتی در"مکه"نازل شده، ولی لحن سوره و محتوای آیات کاملا هماهنگ با سوره های"مکی"است، چرا که بیش از هر چیز بر محور مساله نبوت پیامبر اسلام ص، و مبارزه با دشمنانی که او را مجنون می خواندند، و دعوت به صبر و استقامت، و انذار و تهدید مخالفان به عذاب الهی، دور می زند.

رویهمرفته مباحث این سوره را می توان در هفت بخش خلاصه کرد:

1-نخست به ذکر قسمتی از صفات ویژه رسول خدا ص مخصوصا اخلاق برجسته او می پردازد، و آن را با قسمتهای مؤکدی تاکید می کند.

2-سپس قسمتی از صفات زشت و اخلاق نکوهیده دشمنان او را بازگو می نماید.

3-در بخش دیگری داستان" أَصْحٰابَ الْجَنَّهِ "که در حقیقت هشداری است به مشرکان زشت سیرت بیان شده.

4-در قسمت دیگری مطالب گوناگونی راجع به قیامت و عذاب کفار در آن روز آمده است.

5-در بخش دیگری انذارها و تهدیدهایی نسبت به مشرکان بازگو شده.

6-در بخش دیگری به پیامبر اسلام ص دستور می دهد که در برابر دشمنان سرسخت، استقامت و صبر نشان دهد.

7-سرانجام در پایان سوره نیز سخن از عظمت قرآن و توطئه های مختلف

ص: 365

دشمنان بر ضد پیامبر به میان آورده.

انتخاب نام"قلم"برای این سوره به تناسب نخستین آیه آن است، بعضی نیز نام آن را سوره"ن"ذکر کرده اند، و از بعضی از روایات که در فضیلت این سوره آمده استفاده می شود که نام آن سوره" ن وَ الْقَلَمِ "است.

***

فضیلت تلاوت سوره قلم

در فضیلت تلاوت این سوره از پیغمبر گرامی اسلام نقل شده که فرمود: من قرأ سوره"ن و القلم"اعطاه اللّٰه ثواب الذین حسن اخلاقهم: "کسی که سوره"ن و القلم"را تلاوت کند خداوند ثواب کسانی را که دارای حسن اخلاقند به آنها می دهد" 1. و در حدیثی از امام صادق ع می خوانیم: من قرأ سوره"ن و القلم" فی فریضه او نافله آمنه اللّٰه ان یصیبه فی حیاته فقر أبدا، و اعاذه اذا مات من ضمه القبر ان شاء اللّٰه: "کسی که سوره ن و القلم را در نماز واجب یا نافله بخواند خداوند او را برای همیشه از فقر در امان می دارد، و هنگامی که بمیرد او را از فشار قبر پناه می دهد" 2. این ثوابها تناسب خاصی با محتوای سوره دارد، و نشان می دهد که هدف تلاوتی است که توأم با آگاهی و به دنبال آن عمل باشد.

ص: 366


  -[[nemoone:قلم:آیات_1_تا_7|آیات 1 تا 7]]
  -[[nemoone:قلم:آیات_8_تا_16|آیات 8 تا 16]]
  -[[nemoone:قلم:آیات_17_تا_25|آیات 17 تا 25]]
  -[[nemoone:قلم:آیات_26_تا_33|آیات 26 تا 33]]
  -[[nemoone:قلم:آیات_34_تا_41|آیات 34 تا 41]]
  -[[nemoone:قلم:آیات_42_تا_45|آیات 42 تا 45]]
  -[[nemoone:قلم:آیات_46_تا_50|آیات 46 تا 50]]
  -[[nemoone:قلم:آیات_51_تا_52|آیات 51 تا 52]]